ابرشتجان اردوان اصغر بن بلاش آن را بنا كرده است و بعضى ديگر گويند كه رستم دستان آن را بنا كرده است و گويند نام ابرشتجان پيش از اين استجان [ 1 ] بوده است اهل اين ديه قومى را از پيروان پيغمبر بكشتند حقّ سبحانه و تعالى بريشان خشم گرفت و اين ديه را به زمين فرو برد بعد از آن اين ديه كه امروز قائمست بعوض آن بر بالاى آن بنا كردند و گفتند ابرشتجان يعنى بالاتر اشتجان و بدين ديه اشراف و بزرگان عجم ساكن بوده‌اند و از آتشكدهاى آتشى آنست كه بخوزان است و گويند كه بابرشتجان شانزده آتشكده بوده است و رئيس اين ده يزدانفاذار بوده در روزگار بنى اميّه و يزدانفاذار آن كسيست كه باروى قم كشيده است چنانچ ذكر آن گذشت ، سجّاران سياران بن سهره بن افراسياب تركى آن را بنا نهاده است و پدر او را سهره بعوض قتل قصاص سياوش بكشتند و گويند كه سجّاران را سياآن بن دستان برادر رستم بنا كرده است و بعضى ديگر گويند كه سجّاران و ابرشتجان فيران بن ويسان [ 2 ] وزير افراسياب بنا كرده است در آن تاريخ كه افراسياب بر اين شهر غلبه كرد و اين هر دو ديه قديمترين بناهاى ناحيت كبود دشت [ 3 ] اند و بر آن كوه كه نزديك سجّاران و ابرشتجان است قلعه ايست كهنه حصين محكم ، مزدجان آن را مردى از عجم بنا كرده است و بندهء را از بندگان خود نام او مزده بر عمارت و بناى آن موكّل گردانيده پس مزد ديه و شهر مزدجان را بنا كرد و بنام خود باز خواند و بدين ديه جويى از وادى قم بر گرفت و آب بدان روانه كرد و آن جوى را بنام خواجه اش بنا كرد و نام خواجهء او [ 4 ] بندهء خود را گفت كه چه كردى مزده گفت كه شهر را بنام خود بنا كردم و جوى را بنام تو و هيچ چيزى را بقا و حيات نيست الا به آب چنانچ حقّ سبحانه و تعالى ميفرمايد كه * ( وَجَعَلْنا من الْماءِ كُلَّ شَيْءٍ حَيٍّ 21 : 30 ) * خواجهء مزده بر مزده خشم گرفت و گفت تو آنچ مشهور و معروفست بنام خود بنا كردهء كه آن مدينه و ديه است و جوى آب كه به غير از خواص كسى آن را نميشناسد و نميداند بنام من بازخواندهء و مزده را بدين سبب بكشت و نام مزده مملوك بر مزدجان افتاد و به دو باز ميخوانند و در كتاب سير ملوك عجم آورده‌اند كه باروى شهر قم [ و ] مزدجان

--> [ 1 ] - خ ، ل : استيجان ، [ 2 ] - فيران بن ويسان همان پيران ويسه وزير افراسياب تركى از سلاطين افسانهء توران است ، [ 3 ] - خ ، ل : كبوده دشت ، [ 4 ] - بياض ،